Pijn bij kanker

Wanneer je het woord kanker gebruikt begrijpt iedereen direct wat je bedoelt. Er bestaan wel meer dan 100 soorten kanker. Wat je misschien nog niet wist is dat pijn na kanker een veel voorkomend probleem is.

Hoe ontstaat pijn tijdens kanker?

Je lichaam bestaat uit miljarden cellen, door deling van de cellen worden beschadigde en oude cellen vervangen. Soms ontstaat er een foutje in de celdeling, meestal worden deze foutjes opgeruimd en vervangen. In sommige gevallen worden deze cellen niet opgeruimd en kunnen ze gaan woekeren, ze blijven zich maar vermenigvuldigen. Deze groep vermenigvuldigde cellen zijn kankercellen, de kankercellen vormen samen een tumor.

Een tumor kan verstoring geven aan bepaalde functies in je lichaam. Dit is volledig afhankelijk van waar de tumor zich in je lijf bevindt. Zo heeft een tumor in een orgaan andere consequenties dan bijvoorbeeld in je botten of spieren.

Pijn tijdens kanker kan ontstaan door afvalstoffen (toxinen) van de tumor die vrijkomen bij de celdeling. De afvalstoffen prikkelen de sensoren in je lichaam. Deze prikkelingen van sensoren worden verwerkt door je zenuwstelsel. Wanneer je zenuwstelsel de prikkels interpreteert als mogelijk gevaarlijk zal je pijn voelen. Een andere manier van het ontstaan van pijn bij kanker is door de groei van de tumor. De tumor neemt ruimte in beslag in je lichaam, waardoor druksensoren in het weefsel rond de tumor worden geprikkeld. De prikkels die deze druksensoren doorgeven aan je zenuwstelsel kunnen ook worden geïnterpreteerd als mogelijk gevaarlijk, je zal dan pijn ervaren. Dit zijn voorbeelden van acute pijn tijdens het hebben van kanker.

Er kan ook neuropatische pijn (zenuwpijn) ontstaan tijdens kanker. Bij dit type pijn heeft de groeiende tumor een zenuw (blijvend) beschadigd en zorgt de zenuw voor spontane prikkeling richting je zenuwstelsel. De prikkels die de zenuw geeft worden door je zenuwstelsel geïnterpreteerd als gevaarlijk, je zal dan pijn ervaren. Kijk op onze pagina over neuropatische pijn wat dat precies inhoudt.

Wanneer je wordt behandeld voor kanker kan er ook pijn tijdens de behandeling ontstaan. Enkele voorbeelden waarmee je behandeld kan worden is een operatie (chirurgisch), bestraling (radiotherapie), chemotherapie en hormoontherapie.

Na de operatie heb je uiteraard last van acute pijn door de operatie zelf, zoals door het snijden door je huid en je spieren. Tijdens de operatie kan ook neuropatische pijn ontstaan wanneer er bij het verwijderen van de tumor een zenuw beschadigd of geraakt wordt. Dit kan ook gebeuren tijdens bestraling.

Chemotherapie en hormoontherapie zijn erg belangrijk tijdens de behandeling maar kunnen effect hebben op de gevoeligheid van je pijnsysteem binnen je zenuwstelsel.

Zo kan de prikkelgevoeligheid van de sensoren in je lichaam toenemen, hierdoor kan nociplastische pijn ontstaan. Ook je centrale zenuwstelsel (je brein en ruggenmerg) kan sensitiever worden door de behandeling.

Hoe ontstaat pijn na kanker?

Je hebt in de bovenstaande alinea’s al een en ander kunnen lezen over hoe pijn tijdens kanker ontstaat en hoe pijn na kanker kan beginnen. Ook hebben we al aandacht besteed aan de soorten behandelingen.

Pijn in het algemeen ontstaat door verschillende factoren. Zo hebben fysieke, mentale en sociale factoren invloed op de intensiteit en duur van pijn die je ervaart. De veranderingen in je lichaam (fysieke factoren) na de behandeling hebben ongetwijfeld invloed. Ook de invloed op je mentale gezondheid (mentale factoren) moet niet onderschat worden. Zo kan je je erg angstig en onzeker hebben gevoeld in de moeilijke en vaak zware periode voor de diagnose en tijdens de behandeling. Stemmingsklachten zoals somberheid en angstklachten kunnen invloed hebben op de intensiteit van de pijn die je ervaart. De impact op je sociale leven zoals werk, sport, vrienden, familie en gezin is vaak groot (sociale factoren). Al deze factoren kunnen in wisselende mate invloed hebben op de systemen binnen in je lichaam en je zenuwstelsel. Dit kan leiden tot meer pijn en/of langer durende pijn dan wat je zou mogen verwachten.

Wanneer je pijn na kanker hebt kan dat dus verschillende oorzaken hebben. Een veel voorkomend probleem na kanker is buitensporige en/of aanhoudende pijn die niet meer passend is bij de mate van schade die is ontstaan door de behandelingen of door de groei van de tumor.

De buitensporige pijnklachten en aanhoudende pijn zijn typische kenmerken voor nociplastische pijn. Een veel voorkomend probleem bij nociplastische pijn is dat het zenuwstelsel zelf gevoeliger is geworden voor prikkels. Dit wordt ook wel centrale sensitisatie genoemd. Hierdoor ontstaat pijn makkelijker en sneller. Uit een groot onderzoek in 2018 bleek dat maar liefst 44% van de mensen na de kankerbehandeling nociplastische pijn overhield, met centrale sensitisatie van het pijnsysteem als onderliggend probleem (Leysen et al. 2018). Hierbij is dus de oorzaak (tumor) van de pijnklachten al verholpen of de behandeling is al beëindigd. Het systeem dat je pijn laat voelen is zelf gevoeliger geworden door de tumor, de behandeling en het (heftige) traject met alle fysieke, mentale en sociale gevolgen.

Wat voor pijnklachten komen veel voor na kanker?

De pijn na kanker die je hebt kan erg wisselend zijn. Dit is afhankelijk van welke behandeling je gehad hebt en of er zenuwschade is ontstaan met neuropatische pijn als gevolg. Ook hangt het af van de mate waarin je pijnsysteem gevoeliger is geraakt met nociplastische pijn en centrale sensitisatie als gevolg.

De pijnklachten kunnen lokaal aanwezig zijn rondom de plek van bestraling of operatie. De klachten kunnen echter ook uitgebreid zijn tot ver buiten de betreffende regio. Zo kan je hele arm, been, borst(kas) of buik pijn zijn gaan doen.

De pijn kan verschillende sensaties geven, zo kan het gevoel stekend, schietend, branderig, drukkend, trekkend of zeurend zijn. De pijn kan soms veranderen van locatie en de plek waar je pijn voelt kan groter of kleiner worden.

Is er een oplossing voor pijn na kanker?

Of er voor pijn na kanker een oplossing is, is afhankelijk van de factoren die invloed hebben op je pijnklachten. Als er nog weefselschade is en daardoor acute pijn, moet weefsel soms nog verder herstellen. Bij neuropatische pijn kunnen sommige medicijnen de ‘scherpe randjes’ eraf halen. Pijn na kanker kan door iedereen anders worden ervaren, niemand is gelijk. Dit vraagt dan ook om een individuele aanpak.

Wat kan de (psychosomatisch) fysiotherapeut doen?

Onze sychosomatische fysiotherapeuten en EFIC pijn fysiotherapeut zijn gespecialiseerd in het in kaart brengen van alle factoren die te maken hebben met je pijnklachten. Zo nemen we bij de intake uitgebreid de tijd om alle fysieke, mentale en sociale factoren te bespreken. Samen maken we een inschatting hoeveel de factoren van invloed zijn op jouw pijnklachten. We kijken naar welke typen pijn een rol spelen en of er bijvoorbeeld sprake is van centrale sensitisatie. De behandeling is bij niemand precies hetzelfde. Samen met jou bekijken we welke mogelijkheden er zijn en welke interventies het beste bij jouw situatie passen.

Het kan zinvol zijn dat we overleggen met je behandelend arts in het ziekenhuis en je huisarts om de behandelingen met elkaar af te stemmen.

Benieuwd wat we voor je kunnen betekenen? Voor een afspraak of vrijblijvend advies kan je contact opnemen met inter-fysio via telefoon: 050-2110966, per mail: info@inter-fysio.nl of maak direct een afspraak